Tarihi eser kaçakçılığı suçu, asıl adıyla taşınır kültür varlıklarının ticareti ve kaçakçılığı suçudur. Türk Ceza Kanunu’nda değil, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nda düzenlenmiştir. Bu kanunda sayılan taşınır kültür varlıklarının ticareti ve kaçırılması, tarihi eser kaçakçılığının özünü oluşturur. Ancak, son altı padişah döneminde basılan ve bu dönemlerde kullanılan sikkelerin tescilsiz olarak yurt içinde alınıp satılması tarihi eser kaçakçılığı suçunu oluşturmaz.

Tarihi Eser Kaçakçılığı Suçunun Cezası

Tarihi eser kaçakçılığı suçunun cezası, suçun üç görünüş biçimine göre farklılık arz etmektedir:

Bildirim yükümlülüğüne ve kültür ve tabiat varlığı ticaretine aykırı hareket edilmesi: Kasten ve mazereti olmaksızın bildirim yükümlülüğüne aykırı hareket eden kişiye 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası verilir. Bildirimi yapılmamış kültür ve tabiat varlıklarının ticaretini yapanlara 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ve 5000 güne kadar adli para cezası verilir. Ticareti yasak olmayan taşınır kültür ve tabiat varlıklarının ticaretini izinsiz yapan kişilere 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası verilir.

Yurt dışına çıkarma yasağına aykırı hareket edilmesi: Yurt dışına çıkarma yasağına aykırı hareket edenlere 5 yıldan 12 yıla kadar hapis ve 5000 güne kadar adli para cezası verilir.

İzinsiz olarak araştırma, kazı ve sondaj yapanlar: 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası verilir. Ancak izinsiz olarak araştırma, kazı veya sondaj yapılan yer sit alanı veya korunması gereken başka bir yer değilse, bu ceza 1/3 oranında azaltılır. İzinsiz define aramanın cezası ise 3 aydan 2 yıla kadar hapis cezasıdır. Bu işin bulunan eserleri yurt dışına kaçırma amacıyla işlenmesi halinde cezası iki katına kadar artar.

Tarihi Eser Bulundurma Suçu

Her ne sebeple olursa olsun tarihi eser bulundurma suçu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’na göre suçtur. Bu kapsamda elinde taşınır veya taşınmaz kültür ve tabiat varlığı bulunduranlar, maliki veya yalnızca zilyedi oldukları arazide böyle bir varlığın bulunduğunu bilenler ve maliki veya yalnızca zilyedi oldukları arazide böyle bir varlığın bulunduğundan yeni haberdar olanlar üç gün içinde bunu yetkili mercilere bildirmek zorundadırlar. Tarihi eser bulundurma suçu, tarihi eser kaçakçılığı suçunun bildirim yükümlülüğüne aykırı davranılması sonucu ortaya çıkan bir suçtur ve cezası 6 aydan 3 yıla kadar hapistir.

Tarihi Eser Bulundurma Bildiriminin Yetkili Makamlara Yapılması

2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 4. Maddesi haber verme zorunluluğunu düzenler. Bu kapsamda, bildirimi alan yetkili makam söz konusu varlıkların muhafazası için gerekli tedbirleri alır ve bildirimde bulunmayanlar 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Yetkili makam, en yakın müze müdürlüğü, köyse muhtar, diğer yerlerde ise en büyük mülki ve idari amirdir.

Tarihi Eser Satışı Suç Mudur?

Tarihi eser satışı, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’na göre suçtur ve cezası 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 5000 güne kadar adli para cezasıdır. Ticaretinin yapılması suç olmayan ancak izin alınması gereken varlıkların izinsiz olarak ticareti yapılması durumunda ise 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Son altı padişah döneminde basılan ve bu dönemlerde kullanılan sikkelerin tescilsiz olarak yurt içinde alınıp satılması tarihi eser kaçakçılığı suçunu oluşturmaz.

Gümrük İhlali Yapılarak Tarihi Eserlerin Satışının Gerçekleşmesi

Kültür ve tabiat varlıkları, devlete ait mallardır ve yurt içinde alım satımının yanı sıra yurt dışına kaçırılması da suç teşkil eder. 2863 sayılı kanuna göre gümrük ihlali yapılarak tarihi eserlerin satışının gerçekleşmesinin cezası 5 yıldan 12 yıla kadar hapis ve 5000 güne kadar adli para cezasıdır.

Deep Web İle Kültür Varlığı ve Tarihi Eser Ticareti

Deep web, internetin derin yüzüdür ve genellikle normal arama motorlarıyla ulaşılamaz. Bu alan, farklı amaçlar için kullanılabilir. Ancak, tarihi eser kaçakçıları gibi suç örgütleri tarafından da ticaret yapılan bir platformdur. Ancak, devlet de deep web’i izleyerek bu suçluları yakalamakta ve cezalandırmaktadır.

Tarihi Esere Zarar Verme Suçu

Tarihi eserlerin sahibi devlettir ve bu eserlere zarar verme suçu 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.

Tarihi Eser Kaçakçılığı Suçu Şikâyet Süresi ve Görevli Mahkeme

Tarihi eser kaçakçılığı suçu şikâyete bağlı değildir ve soruşturma aşamasında savcı doğrudan harekete geçebilir. Bu suçlar Asliye Ceza Mahkemeleri’nde görülür. Yargıtay’ın bu konuda verdiği kararlara da dikkat edilmelidir.